Cmentarz wojenny nr 171 w Łowczówku

Cmentarz wojenny nr 171 w Łowczówku - zwany także cmentarzem legionistów polskich. Położony jest na północnym stoku wzgórza Kopaliny (398 m), nad drogą Łowczów – Rychwałd.
Spoczywają tu żołnierze polegli w roku 1914 oraz 1915. W większości uczestnicy bitwy pod Łowczówkiem. Po oględzinach terenu komisarz Tuchowa oraz działaczki Ligi Kobiet uznali, że istnieje potrzeba zebrania poległych spoczywających dotychczas w pojedynczych mogiłach i urządzenia wspólnego cmentarza. Wybrano lokalizację. Grunt o powierzchni 2221 m2 ofiarował właściciel (Żyd Weksler). Projekt cmentarza wykonali Siegfried Heller i Heinrich Scholz. Budowę powierzono specjalnemu oddziałowi armii austro-węgierskiej (Oddział Grobów Wojennych). Dowództwo austriackie dzieliło tereny, na których toczyły się walki, na okręgi cmentarne. Tarnów i okolice to VI okręg. Znajdują się w tym okręgu 62 cmentarze.

Cmentarz założony jest na planie prostokąta i ogrodzony kamiennym murem, nakrytym gontowym daszkiem, dostosowanym uskokami do ukształtowania terenu. Wejście znajdujące się od strony północnej zamykane jest dwuskrzydłową furtką z metalowych prętów z motywami krzyża łacińskiego oraz datami „24 XII 1914”. Na jednym ze słupów znajduje się tablica z napisem:

„CMENTARZ WOJENNY/ W ŁOWCZÓWKU/ grom. Pleśna/ JEST MIEJSCEM UŚWIĘCONYM/ KRWIĄ ŻOŁNIERZY POLSKICH/ POLEGŁYCH NA TUTEJSZYCH/ WZGÓRZACH W R. 1914/ W WALKACH O WOLNOŚĆ I BYT/ NARODU POLSKIEGO/ MIEJSCE TO JEST ZABYTKIEM/ PAŃSTWOWYM PODLEGAJĄCYM OCHRONIE PRAWNEJ, WYMAGA/ OD ZWIEDZAJĄCYCH ZACHOWA-/ NIA SIĘ Z PIETYZMEM PEŁNYM/ USZANOWANIA WSZYSTKIEGO, COKOLWIEK W OBRĘBIE/ CMENTARZA SIĘ ZNAJDUJE/ ZARZĄD”.

Znajdująca się na cmentarzu kaplica ma dach wsparty na dwóch kolumnach. Wewnątrz znajduje się ołtarz z płaskorzeźbą orła na antepedium (prawdopodobnie z zakopiańskiej szkoły Kenara). Po lewej stronie na północnej ścianie jest niewielka mapa, na której przedstawiono przebieg bitwy. Cmentarz przekazano polskim władzom cywilnym. Kaplicę poświęcono 6.08.1922 r.
Przed kaplicą z lewej strony tablica pamiątkowa:
1914-1964
W 50. rocznicę kolegom, którzy z nadzieją wywalczenia Polski Niepodległej w bojach na tych polach pozostawili swoje życie w dniach 22 – 25 XII 1914 Koledzy

Nagrobki to krzyże żeliwne projektu Jana Szczepkowskiego z tabliczką inskrypcyjną na skrzyżowaniu ramion, duże żeliwne krzyże ażurowe zaprojektowane przez Gustava Ludwiga z datą 1914 dwóch typów: „austriacki” i dwuramienny a także małe żeliwne także Ludwiga. Wszystkie osadzone na betonowych cokolikach.

W 20 grobach zbiorowych i 275 pojedynczych pochowano 511 żołnierzy poległych głównie w grudniu 1914 (w Bitwie pod Łowczówkiem) i pierwszych dniach maja 1915 r, w tym 272 armii austro-węgierskiej (82 żołnierzy z 1 i 5 pułku piechoty I Brygady Legionów Polskich pod dowództwem ppłk Kazimierza Sosnkowskiego. Oddziały te wyparły wojska rosyjskie ze wzgórza oraz obroniły je przed rosyjskim kontratakiem w dniu 24 grudnia 1914), pozostali przynależeli m. in. do:

– 21 Pułk Piechoty k.k. Landwehry
– 32 Pułk Piechoty k.k. Landwehry
– 15 Pułk Piechoty Austro-Węgier
– 30 Pułk Piechoty Austro-Węgier
– 2 Tyrolski Pułk Strzelców Cesarskich
i 239 żołnierzy rosyjskich, należeli oni do 132, 178, 286 i 130 pułków piechoty.

Z prawej strony, niedaleko cmentarnego muru, przybyła w 1985 r. jeszcze jedna mogiła. Tu kazał pochować się gen.Gustaw Dobiesław Łowczowski (1897 – 1984), potomek byłych właścicieli tych ziem, który swój szlak bojowy rozpoczął jako 17-letni chłopiec właśnie pod Łowczówkiem jako żołnierz II batalionu (5. Pułku Piechoty I Brygady Legionów), a zakończył jako dowódca III Brygady 3. Dywizji Strzelców Karpackich, która w czasie II wojny światowej oswobodziła m.in. Bolonię. Kawaler Orderu Virtuti Militari i wielu zagranicznych. Wolą jego było spocząć na wieki wśród kolegów z pierwszej w życiu bitwy. Na nagrobku napis:

Tej wioski z dawna syn, wierząc, że zbrojny czyn Da, co nam się należy, że da nam wolną Polskę, Pod Łowczówkiem się bił, służył jej wedle sił, Aż skończył drogę znojną i spoczął tak, jak chciał, Przy kolegach z młodości. Prosi o dar litości, By wieczny spokój miał.

Fundatorami nagrobka byli: jego syn Krzysztof (1923-2012) oraz wnuk Jan.

Galeria zdjęć Cmentarz wojenny nr 171 w Łowczówku

Wróć do spisu obiektów